Bruksela złożyła 24 grudnia 2025 roku deklarację interwencji w sprawie, która elektryzuje świat od ponad roku. Republika Południowej Afryki oskarża Izrael o ludobójstwo w Strefie Gazy, a Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze musi rozstrzygnąć, czy działania wojskowe Tel Awiwu przekroczyły granicę zbrodni wojennych. Belgijskie władze zamierzają przedstawić własną interpretację kluczowych zapisów Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku. Skupią się na definicji zamiaru – najbardziej kontrowersyjnym i najtrudniejszym do udowodnienia elemencie tej zbrodni. To kolejny sygnał, że międzynarodowa społeczność nie pozostaje obojętna wobec sytuacji w Strefie Gazy, gdzie według różnych szacunków zginęło ponad 70 tysięcy osób, a zniszczenia porównywalne są skalą z Warszawą w 44 roku.
Bruksela wkracza do haskiego procesu stulecia
We wtorek 24 grudnia 2025 roku rząd Belgii złożył w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości tak zwaną deklarację interwencji. To formalny dokument oparty na artykule 63 Statutu Trybunału, który daje państwom będącym stronami danej konwencji prawo do przedstawienia własnej interpretacji jej przepisów, jeśli stają się one przedmiotem międzynarodowego sporu. Belgia jako sygnatariusz Konwencji ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 roku ma pełne prawo zabrać głos w tej precedensowej sprawie.
Mechanizm interwencji nie czyni Belgii stroną sporu między Republiką Południowej Afryki a Izraelem. Bruksela nie staje po żadnej ze stron konfliktu – jej rolą jest przedstawienie własnego stanowiska prawnego dotyczącego interpretacji konkretnych zapisów konwencji. Jeśli jednak Trybunał uwzględni belgijską interpretację w swoim ostatecznym orzeczeniu, będzie ona wiążąca również dla samej Belgii. To zobowiązanie prawne, które może mieć konsekwencje w przyszłych postępowaniach międzynarodowych.
Według oficjalnego komunikatu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, Belgia koncentruje się na interpretacji artykułów od I do VI konwencji. Szczególną uwagę poświęca definicji ludobójstwa oraz kwestii zamiaru popełnienia tego przestępstwa. To właśnie intencja jest kluczowa dla prawnej kwalifikacji wydarzeń w Strefie Gazy jako ludobójstwa – bez wykazania szczególnego zamiaru zniszczenia grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej, nawet najbardziej brutalne działania wojenne jakich byliśmy świadkami mogą nie zostać uznane za tę najcięższą ze zbrodni.
Zamiar ludobójstwa – prawna zagadka, którą musi rozwiązać Trybunał
Konwencja o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 9 grudnia 1948 roku definiuje tę zbrodnię jako działania dokonywane w zamiarze zniszczenia w całości lub części grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej. To pozornie jasne sformułowanie kryje w sobie najtrudniejszy element dowodowy w całym międzynarodowym prawie karnym. Prokuratorzy muszą udowodnić nie tylko same czyny – zabójstwa, powodowanie ciężkich uszkodzeń ciała, nakładanie warunków życia obliczonych na fizyczne zniszczenie grupy – ale także szczególny zamiar ich popełnienia.
Ten „dolus specialis”, jak nazywają go prawnicy, wymaga wykazania, że sprawca działał świadomie i celowo, dążąc do zniszczenia grupy jako takiej. Nie wystarczy udowodnić, że zginęły tysiące cywilów, zniszczono infrastrukturę cywilną, czy że działania były nieproporcjonalne. Trybunał musi stwierdzić, że celem Izraela było zniszczenie Palestyńczyków jako grupy narodowej lub etnicznej.
Republika Południowej Afryki w swoim pierwotnym oskarżeniu z 29 grudnia 2023 roku przytaczała liczne wypowiedzi izraelskich urzędników jako dowód zamiaru. Premier Benjamin Netanjahu 28 października 2023 roku odwoływał się do biblijnej opowieści o Amaleku, którego Izraelici otrzymali rozkaz całkowitego wyniszczenia. Minister obrony Yoav Gallant 9 października 2023 roku stwierdził, że Izrael walczy z „ludzkimi zwierzętami” i nałożył na Gazę pełną blokadę – bez elektryczności, żywności, wody i paliwa. Prezydent Isaac Herzog powiedział 13 października 2023 roku, że „cały naród jest odpowiedzialny” za działania Hamasu, co mogło sugerować zbiorową odpowiedzialność wszystkich mieszkańców Gazy.
Izrael kategorycznie odrzuca taką interpretację tych wypowiedzi, argumentując że były one reakcją emocjonalną na brutalny atak Hamasu z 7 października 2023 roku, podczas którego zginęło około 1200 Izraelczyków, a 253 osoby zostały wzięte jako zakładnicy. Tel Awiw podkreśla, że w kontekście walki z organizacją terrorystyczną, która wykorzystuje infrastrukturę cywilną jako tarcze dla swoich operacji, trudno o jednoznaczne sformułowania. Belgia swoją interwencją pomoże Trybunałowi ustalić, gdzie przebiega granica między dozwolonymi działaniami wojennymi w samoobronie a zbrodnią ludobójstwa.
RPA rozpoczęła, siedem krajów dołączyło – precedensowa koalicja przeciwko Tel Awiwowi
Historia tej sprawy rozpoczęła się 29 grudnia 2023 roku, gdy Republika Południowej Afryki złożyła w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości wniosek przeciwko Izraelowi. RPA oskarżyła Tel Awiw o popełnianie ludobójstwa na Palestyńczykach w Strefie Gazy podczas operacji militarnej przeciwko Hamasowi. W dokumencie liczącym 84 strony południowoafrykańscy prawnicy argumentowali, że działania Izraela mają na celu „niszczenie życia Palestyńczyków we wszystkich jego sferach” – od fizycznej egzystencji po struktury społeczne i kulturowe.
Przesłuchania odbyły się już 11 i 12 stycznia 2024 roku. 26 stycznia 2024 roku Trybunał wydał pierwsze orzeczenie w sprawie środków tymczasowych. 15 z 17 sędziów głosowało za ich wprowadzeniem. Izrael otrzymał nakaz wdrożenia konkretnych działań mających zapobiec możliwym aktom ludobójstwa, zapewnienia dostępu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy oraz karania publicznego podżegania do ludobójstwa. To nie był wyrok końcowy – na ten świat może czekać jeszcze kilka lat – ale to pierwsza poważna porażka wizerunkowa Tel Awiwu na arenie międzynarodowej.
W momencie składania wniosku przez RPA, według danych palestyńskiego Ministerstwa Zdrowia, w Gazie zginęło około 23 900 osób. Do maja 2024 roku przekroczyła 33 000. Każda z tych liczb budzi kontrowersje – Izrael kwestionuje wiarygodność palestyńskich źródeł, wskazując że Hamas kontroluje struktury administracyjne w Gazie, a tym samym może manipulować danymi.
Do postępowania przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości dołączyły stopniowo kolejne państwa. Hiszpania, Irlandia i Brazylia złożyły swoje deklaracje interwencji wiosną 2024 roku. Kolumbia, Meksyk i Turcja dołączyły latem. Belgia jest ósmym krajem, który zdecydował się formalnie zabrać głos w tej sprawie. To bezprecedensowa międzynarodowa koalicja, która pokazuje rosnącą izolację Izraela na forum międzynarodowym. Żadna porównywalna sprawa przed Trybunałem nie spotkała się z tak szerokim zainteresowaniem państw trzecich.
Izrael odpiera zarzuty, ale Trybunał nakazał środki ochronne
Tel Awiw od początku kategorycznie odrzuca wszystkie oskarżenia, określając je jako „rażące zniekształcenie faktów” oraz próbę delegitymizacji prawa Izraela do samoobrony. Argumentacja izraelska opiera się na trzech filarach. Po pierwsze, operacja wojskowa w Gazie jest bezpośrednią odpowiedzią na atak terrorystyczny Hamasu z 7 października 2023 roku, podczas którego zginęło około 1200 osób – najwięcej w jednym dniu w historii Izraela. Po drugie, Hamas systematycznie wykorzystuje infrastrukturę cywilną – szkoły, szpitale, meczety – do ukrywania broni, wyrzutni rakiet i tuneli bojowych, co czyni te obiekty legalnymi celami wojskowymi. Po trzecie, Izrael podejmuje środki ostrożności, ostrzegając ludność cywilną przed nadchodzącymi atakami poprzez ulotki, wiadomości SMS i telefony.
Minister spraw zagranicznych Izraela Eli Cohen stwierdził w styczniu 2024 roku, że oskarżenie RPA jest „absurdalne moralnie i nieprawdziwe prawnie”, a południowoafrykańskie władze wykorzystują Trybunał do walki politycznej. Izraelska delegacja prawna przedstawiła w Hadze argumenty dotyczące proporcjonalności użycia siły, konieczności militarnej oraz zasad prawa międzynarodowego konfliktów zbrojnych. Podkreślała, że żaden inny kraj na świecie nie byłby w stanie przeprowadzić operacji przeciwko organizacji terrorystycznej wykorzystującej ludność cywilną jako żywe tarcze, nie powodując ofiar wśród cywilów.
Mimo tej argumentacji, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał 26 stycznia 2024 roku, że istnieje wystarczające prawdopodobieństwo naruszenia Konwencji o ludobójstwie, by nakazać środki tymczasowe. Wynik głosowania był miażdżący – 15 na 17 sędziów poparło przynajmniej część wniosków RPA. Izrael otrzymał nakaz wdrożenia sześciu konkretnych środków: zapobiegania aktom ludobójstwa, zapewnienia że armia nie dopuszcza się takich aktów, karania publicznego podżegania do ludobójstwa, zapewnienia dostępu pomocy humanitarnej, zapobiegania niszczeniu dowodów oraz regularnego raportowania do Trybunału o wdrażanych działaniach.
To orzeczenie nie przesądza o winie Izraela – ostateczny wyrok może zapaść dopiero za kilka lat – ale nakłada na Tel Awiw konkretne zobowiązania prawne. Każde państwo-sygnatariusz Konwencji o ludobójstwie ma prawo domagać się od Trybunału egzekucji tych środków. W praktyce oznacza to, że Izrael znalazł się pod międzynarodową obserwacją, a każda jego decyzja wojskowa w Gazie będzie analizowana przez pryzmat postanowień haskiego Trybunału.
Dwa Trybunały, dwa procesy – MTS sądzi państwa, MTK ściga osoby
Dla wielu obserwatorów sprawa jest myląca – czy to Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, czy Międzynarodowy Trybunał Karny? Obie instytucje mają siedzibę w Hadze, obie zajmują się sprawami związanymi z najpoważniejszymi zbrodniami międzynarodowymi, ale ich mandaty są fundamentalnie różne.
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości to główny organ sądowy Organizacji Narodów Zjednoczonych, istniejący od 1945 roku. Rozstrzyga spory między państwami – nie między osobami. W sprawie Gazy to Republika Południowej Afryki jako państwo pozwała Izrael jako państwo o naruszenie Konwencji o ludobójstwie. Ewentualny wyrok będzie dotyczył odpowiedzialności państwa izraelskiego, a nie konkretnych osób. MTS nie może wydać nakazu aresztowania, nie może skazać nikogo na karę więzienia. Może natomiast uznać, że państwo naruszyło prawo międzynarodowe i nakazać naprawienie szkód.
Międzynarodowy Trybunał Karny to zupełnie inna instytucja, powstała dopiero w 2002 roku na mocy Statutu Rzymskiego. MTK ściga konkretne osoby – polityków, dowódców wojskowych, przywódców – za popełnienie zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości, zbrodni agresji i ludobójstwa. 21 listopada 2024 roku Izba Przygotowawcza MTK wydała nakazy aresztowania dla premiera Izraela Benjamina Netanjahu oraz byłego ministra obrony Yoava Gallanta. Zarzuty obejmowały zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości – ale nie ludobójstwo. Prokurator MTK Karim Khan uznał, że ma wystarczające dowody na osobistą odpowiedzialność obu polityków za blokadę pomocy humanitarnej oraz stosowanie głodu jako metody prowadzenia wojny.
Orzeczenie MTK wywołało wstrząs w Izraelu. 124 państwa będące stronami Statutu Rzymskiego są zobowiązane do aresztowania Netanjahu, jeśli pojawi się na ich terytorium. W praktyce oznacza to koniec zagranicznych podróży izraelskiego premiera do większości krajów Europy, Ameryki Łacińskiej, Afryki i części Azji. To bezprecedensowa sytuacja – po raz pierwszy w historii przywódca kraju uważanego za demokratyczny, i będący sojusznikiem Stanów Zjednoczonych, ma nakaz aresztowania wydany przez międzynarodowy trybunał.
Izrael szybko zakwestionował jurysdykcję MTK, argumentując że Palestyna nie jest państwem w pełnym tego słowa znaczeniu, a tym samym Trybunał nie ma prawa rozpatrywać spraw związanych z jej terytorium. W kwietniu 2025 roku Izba Apelacyjna MTK częściowo „zamroziła” sprawę, by rozpatrzyć izraelskie zarzuty proceduralne. Status nakazów pozostaje jednak w mocy – Netanjahu teoretycznie może zostać aresztowany w każdym z 124 krajów członkowskich.
Oba procesy toczą się równolegle i wzajemnie się uzupełniają. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości bada, czy Izrael jako państwo dopuścił się ludobójstwa. Międzynarodowy Trybunał Karny bada, czy konkretni izraelscy przywódcy dopuścili się zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. To dwa różne poziomy odpowiedzialności – państwowej i indywidualnej – ale oba mają realny wpływ na pozycję Izraela w międzynarodowym systemie prawnym.
Od 47 do 70 tysięcy ofiar – bilans wojny, którego nikt nie zna dokładnie
Liczba ofiar konfliktu w Strefie Gazy pozostaje jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii w całej tej sprawie. Oficjalne dane pochodzą z palestyńskiego Ministerstwa Zdrowia w Gazie. Według tych danych, na dzień 15 stycznia 2025 roku w konflikcie zginęło około 47 000 osób. Izrael systematycznie kwestionuje te liczby, sugerując że Hamas świadomie zawyża statystyki, by wywrzeć presję międzynarodową na Tel Awiw.
Niezależne badania przedstawiają jednak znacznie wyższe szacunki. W czerwcu 2025 roku międzynarodowy zespół badaczy opublikował analizę, która szacowała liczbę ofiar na ponad 80 000 osób – w tym 75 200 zabitych bezpośrednio w wyniku działań wojennych oraz 8540 zmarłych z powodu braku dostępu do opieki medycznej, głodu i chorób. Badanie wykorzystywało metodologię porównawczą, analizując dane z poprzednich konfliktów oraz statystyki demograficzne Gazy sprzed wybuchu wojny.
Jeszcze bardziej niepokojące były wnioski badania przeprowadzonego przez naukowców z London School of Hygiene and Tropical Medicine oraz Uniwersytetu Yale. Ich analiza z czerwca 2024 roku szacowała, że do tego momentu w Gazie mogło zginąć około 64 200 osób – o 41 procent więcej niż wynikało z oficjalnych palestyńskich danych. Badacze argumentowali, że tradycyjne metody liczenia ofiar – oparte na zgłoszeniach do szpitali i mogiłach – nie sprawdzają się w warunkach totalnej destrukcji infrastruktury zdrowotnej. Tysiące ciał może pozostawać pogrzebanych pod gruzami, niepoliczonych i niezidentyfikowanych.
Organizacja Narodów Zjednoczonych oszacowała w listopadzie 2024 roku, że około 70 procent wszystkich ofiar to kobiety i dzieci. Ta proporcja budzi szczególny niepokój prawników zajmujących się prawem humanitarnym. W typowych konfliktach zbrojnych większość ofiar stanowią mężczyźni w wieku mobilizacyjnym – kombatanci lub osoby postrzegane jako potencjalne zagrożenie. Gdy dwie trzecie zabitych to kobiety i dzieci, rodzi to pytania o stosowanie zasady rozróżnienia między celami wojskowymi a cywilnymi oraz zasady proporcjonalności.
Problem z weryfikacją danych wynika z kilku czynników. Po pierwsze, większość szpitali w Gazie została doszczętnie zniszczona – według danych ONZ z grudnia 2024 roku tylko 17 z 36 szpitali działało i to w bardzo prowizorycznym zakresie. Po drugie, tysiące ciał pozostaje pod gruzami – według szacunków około 10 000 osób jest nadal zaginionych, prawdopodobnie martwych i pogrzebanych w zburzonej infrastrukturze. Po trzecie, brak niezależnych międzynarodowych obserwatorów na miejscu – Izrael nie wpuszcza do Gazy dziennikarzy ani przedstawicieli organizacji humanitarnych, co uniemożliwia niezależną weryfikację danych. Ci którzy przyjechali zostali zabici przez wojska Izraela – w Gazie padł historyczny rekord zabójstw dziennikarzy, ponad 200. Dla porównania podczas całej II wojny światowej życie straciło raptem 69 dziennikarzy. Na Ukrainie przez ostatnie 2 lata pełnoskalowej wojny zabito ich 14.
Republika Południowej Afryki w swoim oskarżeniu przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości nie opiera się wyłącznie na liczbach ofiar. Argumentuje, że ludobójstwo to nie tylko masowe zabijanie, ale także nakładanie warunków życia obliczonych na fizyczne zniszczenie grupy. Blokada dostaw żywności, wody, leków i energii elektrycznej, połączona z systematycznym niszczeniem infrastruktury medycznej i edukacyjnej, może wypełniać znamiona ludobójstwa nawet jeśli liczba bezpośrednich ofiar byłaby niższa. To właśnie ta argumentacja będzie kluczowa dla ostatecznego werdyktu Trybunału.
Strefa Gazy zniszczona jak Warszawa w 1944 przez nazistów
Skala materialnej destrukcji Strefy Gazy przekracza wszystko, co znała nowożytna Europa – z jednym wyjątkiem. Warszawa po Powstaniu Warszawskim i systematycznym wyburzaniu przez niemieckie oddziały niszczycielskie była praktycznie nieistniejąca. 84 procent zabudowy lewobrzeżnej stolicy Polski legło w gruzach, a w centrum nie ostał się niemal żaden budynek. Łącznie powstało około 20 milionów metrów sześciennych gruzu. To była celowa, metodyczna destrukcja – rozkaz Heinricha Himmlera z 9 października 1944 roku brzmiał jednoznacznie: „miasto ma całkowicie zniknąć z powierzchni ziemi”.
Gaza po ponad 15 miesiącach izraelskiej ofensywy prezentuje się niewiele lepiej. Według danych ONZ z grudnia 2024 roku, 69 procent wszystkich budynków w Strefie Gazy zostało zniszczonych lub poważnie uszkodzonych. To ponad 170 000 obiektów – domy mieszkalne, szkoły, szpitale, meczety, uniwersytety, urzędy, infrastruktura. Łączna masa gruzu wynosi około 50 milionów ton – 2,5 raza więcej niż w Warszawie, przy znacznie mniejszej powierzchni. Gaza zajmuje 365 kilometrów kwadratowych, Warszawa w 1944 roku miała około 517 kilometrów kwadratowych.
Różnica w gęstości zniszczeń jest jeszcze bardziej uderzająca. Przed wybuchem wojny w Gazie mieszkało 2,3 miliona osób na powierzchni mniejszej niż połowa Warszawy. Gęstość zaludnienia wynosiła około 6300 osób na kilometr kwadratowy – jedna z najwyższych na świecie. Każdy zrzucony pocisk, każda zniszczona kamienica oznaczały proporcjonalnie więcej ofiar i większą skalę tragedii humanitarnej.
Infrastruktura edukacyjna Gazy przestała istnieć. 88 procent szkół zostało zniszczonych lub bardzo poważnie uszkodzonych – to 496 z 564 budynków szkolnych. Uniwersytet Islamski w Gazie, największa uczelnia w enklawie, został całkowicie zrównany z ziemią w izraelskim ataku lotniczym już w styczniu 2024 roku. Biblioteki, laboratoria, archiwa naukowe – wszystko przestało istnieć. Pokolenie palestyńskich dzieci straciło nie tylko domy, ale także jakiekolwiek perspektywy edukacyjne.
Sytuacja szpitali jest równie dramatyczna. Większość z 36 szpitali funkcjonujących przed wojną została zniszczona lub działa w szczątkowym zakresie. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia z grudnia 2024 roku, tylko 17 placówek pozostaje częściowo funkcjonalnych. Brakuje leków, sprzętu medycznego, energii elektrycznej do zasilania inkubatorów i respiratorów. Chirurdzy przeprowadzają operacje w warunkach polowych, często bez znieczulenia, przy świetle latarek zasilanych bateriami.
Organizacja Narodów Zjednoczonych oszacowała w raporcie z grudnia 2024 roku, że usunięcie 50 milionów ton gruzu z Gazy może zająć 21 lat i kosztować 1,2 miliarda dolarów. To zakładając, że działa 100 ciężarówek wywrotek codziennie, siedem dni w tygodniu, przez ponad dwie dekady. W gruzach tych pogrzebanych pozostaje około 10 000 ciał – ludzi, którzy zginęli pod zawalającymi się budynkami i których nigdy nie odnaleziono.
Odbudowa Gazy będzie kosztować według różnych szacunków od 40 do 80 miliardów dolarów. Dla porównania, odbudowa powojennej Warszawy trwała dekady – do lat 70. XX wieku stolica Polski nie odzyskała w pełni przedwojennego potencjału. ONZ szacuje, że Gaza przy wzroście PKB o 10 procent rocznie (scenariusz bardzo optymistyczny) mogłaby powrócić do stanu sprzed wojny najwcześniej w 2040 roku. Przy obecnym tempie zniszczeń i blokadzie ekonomicznej, termin ten wydaje się jednak nierealistyczny.
To porównanie z Warszawą 1944 roku jest wstrząsające nie tylko ze względu na skalę materialnych zniszczeń. Chodzi o coś głębszego – o zamiar. Heinrich Himmler wydał explicite rozkaz wyburzenia Warszawy, by zmieść ją z powierzchni ziemi. Republika Południowej Afryki przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości stara się udowodnić, że podobny zamiar – dolus specialis – przyświecał izraelskim działaniom w Gazie. Skala zniszczeń nie przesądza sama w sobie o ludobójstwie, ale stanowi jeden z kluczowych dowodów w haskim procesie.
Wyroku można czekać latami, ale presja polityczna działa już teraz
Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości słynie z rozwlekłych postępowań. Sprawa między Bosnią a Serbią o ludobójstwo w Srebrenicy trwała 14 lat – od 1993 do 2007 roku. Sprawa Gaza może ciągnąć się podobnie długo. Trybunał musi przesłuchać dziesiątki świadków, przeanalizować tysiące stron dokumentów, rozważyć setki argumentów prawnych przedstawionych przez strony i interweniujące państwa.
Ostateczny wyrok może zapaść dopiero za pięć, sześć, może siedem lat. Do tego czasu sytuacja polityczna na Bliskim Wschodzie może się zmienić nie do poznania. Mimo to, samo postępowanie przed Trybunałem ma już teraz realny wpływ polityczny. Środki tymczasowe nałożone przez MTS w styczniu 2024 roku zobowiązują Izrael do konkretnych działań. Tel Awiw musi składać regularne raporty o wdrażaniu tych środków. Każda decyzja wojskowa, każdy atak na infrastrukturę cywilną, każda blokada dostaw humanitarnych jest analizowana przez prawników pod kątem zgodności z postanowieniami Trybunału. To forma międzynarodowej obserwacji, która ogranicza swobodę działania izraelskiej armii.
Międzynarodowa koalicja krajów, które złożyły deklaracje interwencji, wywiera dodatkową presję dyplomatyczną. Belgia, Hiszpania, Irlandia nie są wrogimi wobec Izraela państwami. To kraje europejskie, demokratyczne, będące sojusznikami Tel Awiwu w wielu innych kwestiach. Ich decyzja o przystąpieniu do postępowania oznacza, że międzynarodowa społeczność traktuje oskarżenia RPA bardzo poważnie. To izoluje Izrael nie tylko w Afryce czy Ameryce Łacińskiej, ale także w sercu Zachodu.
Presja ta ma już konkretne skutki ekonomiczne i polityczne. Szereg krajów europejskich zawiesił eksport broni do Izraela. Wiele uniwersytetów na świecie zerwało współpracę naukową z izraelskimi instytucjami. Ruch BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) zyskuje na sile. Izraelskie firmy tracą kontrakty międzynarodowe. Premier Netanjahu nie może podróżować do większości krajów świata ze względu na nakaz aresztowania wydany przez Międzynarodowy Trybunał Karny.
Wyrok Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości – gdy w końcu zapadnie – będzie miał przede wszystkim znaczenie symboliczne i prawne. Jeśli Trybunał uzna, że Izrael dopuścił się ludobójstwa, będzie to oznaczało międzynarodowe potępienie na skalę porównywalną z wyrokami przeciwko Serbii za Srebrenicę. Nawet jeśli Izrael nie podporządkuje się orzeczeniu, wyroku nie da się wymazać z historii. Pozostanie jako prawna ocena działań Tel Awiwu w Gazie – ocena dokonana przez najwyższy organ sądowy Organizacji Narodów Zjednoczonych.
